Podczas czyszczenia suchym lodem granulat z zestalonego dwutlenku węgla uderza w osad, osłabia jego przyczepność i zamienia się w gaz. To przejście bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy nazywa się sublimacją. Medium robocze znika, lecz odspojony materiał zostaje w strefie pracy. W formach wtryskowych mogą to być płatki nagaru, na linii spożywczej resztki produktu, a przy czyszczeniu silników sadza, pył i olej. Sposób odbioru pozostałości planuje się przed uruchomieniem urządzenia. Technologia czyszczenia suchym lodem ogranicza ilość odpadów wtórnych, ponieważ nie dodaje do nich piasku, wody ani środków chemicznych.
Czy czyszczenie suchym lodem pozostawia odpady?
Hasło “brak odpadów” wymaga doprecyzowania. Metoda czyszczenia suchym lodem nie pozostawia zużytego ścierniwa ani ścieków, ponieważ CO2 sublimuje. Pozostaje jednak to, co wcześniej pokrywało maszynę: pył, farba, rdza, olej, smar lub resztki produkcyjne. Różnica jest praktyczna. Po piaskowaniu trzeba oddzielić brud od ścierniwa, a mycie wodą tworzy zabrudzoną ciecz i zwiększa wilgoć. Tutaj zbiera się przede wszystkim sam osad. W porównaniu z tradycyjnymi metodami zmniejsza to objętość pozostałości, ryzyko korozji oraz czas potrzebny do ponownego uruchomienia urządzenia.
Co dzieje się z różnymi rodzajami zabrudzeń?
Proces czyszczenia zależy od właściwości osadu. Sucha sadza zachowuje się inaczej niż lepki klej, a krucha powłoka inaczej niż miękka guma. Operator ocenia konsystencję zabrudzenia, dostęp do powierzchni i kierunek, w którym może zostać przemieszczony materiał. Przy formach wtryskowych ważne są kanały i wnęki. W przemyśle spożywczym ochrona powierzchni mających kontakt z produktem. Przy czyszczeniu silników zabezpieczenie otworów, przewodów i wrażliwych podzespołów. Właściwie dobrana metoda usuwania zanieczyszczeń ogranicza rozsiewanie drobin, ponowne osadzanie oraz niepotrzebny demontaż.
Pył, sadza i kruche osady
Pył, sadza, nagar i kruche powłoki rozpadają się zwykle na drobiny lub większe płatki. Na otwartej powierzchni opadają na przygotowaną matę albo trafiają do odkurzacza przemysłowego. W formach wtryskowych kontroluje się kieszenie, kanały odpowietrzające i prowadnice, bo właśnie tam może zatrzymać się odspojony osad. Przy rozdzielniach i napędach pył nie może dostać się do łożysk, czujników ani złączy. Czyszczenie przy pomocy suchego lodu może zastąpić konieczność piaskowania, gdy podłoże jest delikatne. Prawidłowo dobrana technika czyszczenia nie powoduje zarysowań ani matowienia, ale wymaga kontroli kierunku strumienia.
Olej, smar i lepkie zabrudzenia
Olej, smar, klej i miękka guma nie rozsypują się jak nagar. Strumień odrywa je partiami i kieruje na osłonę, sorbent lub do pojemnika ustawionego pod zespołem. Na linii pakującej lepki osad można przechwytywać na folii; przy przekładni zbierać go na bieżąco, zanim spłynie do trudno dostępnych miejsc. Gdy zabrudzenia jest dużo, operator pracuje krótkimi odcinkami. Takie podejście skraca czas sprzątania i ogranicza ponowne zabrudzenie maszyny. Ta metoda czyszczenia może zmniejszyć zakres demontażu oraz przestój, lecz elementy ukryte za osłonami nadal mogą wymagać rozebrania urządzenia.
Jak zbiera się zabrudzenia po czyszczeniu?
Sposób odbioru pozostałości dobiera się do ich konsystencji, ilości i konstrukcji maszyny. Innego wyposażenia wymaga drobny pył przy czujnikach, a innego warstwa oleju pod przekładnią. W praktyce wykorzystuje się:
- odkurzacz przemysłowy do pyłu i drobnych cząstek,
- miejscowy odciąg działający podczas czyszczenia,
- folie, kurtyny i maty przechwytujące osad,
- sorbenty oraz pojemniki na oleje i płynne pozostałości,
- ręczne zbieranie większych fragmentów powłok.
Bieżące odsysanie stosuje się zwłaszcza przy dużym zapyleniu, w pobliżu elektroniki oraz w przemyśle spożywczym. Jedną z zalet czyszczenia suchym lodem jest brak dodatkowej masy wody lub ścierniwa, co zwykle skraca czas końcowego porządkowania stanowiska.
Jak zabezpiecza się miejsce pracy?
Zabezpieczenie zaczyna się od przewidzenia drogi, którą pokona oderwany osad. Zakłady produkcyjne osłaniają sąsiednie maszyny, czujniki, otwarte napędy, surowce i gotowy produkt. Przy formie wystarczy czasem mata i miejscowy odciąg. W branży spożywczej potrzebne mogą być kurtyny oraz pełne odseparowanie strefy. W zamkniętych pomieszczeniach trzeba dodatkowo kontrolować wentylację, ponieważ sublimujący suchy lód zwiększa stężenie CO2. Przestrzeganie zasad BHP, pomiar gazu i właściwy kierunek pracy dyszy chronią ludzi oraz wrażliwy sprzęt. Dobre przygotowanie stanowiska ogranicza przestój i zapobiega przenoszeniu zabrudzeń na kolejne urządzenia.
Czy usunięte zabrudzenia mogą być niebezpieczne?
O właściwościach pozostałości decyduje usunięta substancja, a nie sama technologia czyszczenia. Pył mączny, zużyty olej, farba zawierająca szkodliwe składniki i osad z procesu chemicznego wymagają odmiennego postępowania. Suchy lód ich nie neutralizuje ani nie zmienia automatycznie klasyfikacji odpadu. Przed rozpoczęciem prac wykonawca powinien znać źródło zabrudzenia, a klient przekazać informacje o stosowanych materiałach i procedurach zakładowych. Ma to znaczenie zarówno w ciężkim przemyśle, jak i tam, gdzie prowadzony jest proces spożywczy. Gdy skład osadu jest nieznany, jego identyfikacja może być konieczna przed wyborem sposobu zebrania i dalszego zagospodarowania.
Kto odpowiada za usunięcie pozostałości?
Odpowiedzialność należy ustalić przed wyceną, a nie po zakończeniu pracy. W ramach usługi czyszczenia suchym lodem wykonawca może zabezpieczyć stanowisko, zebrać osad i przekazać go do pojemników wskazanych przez klienta. Dalsze magazynowanie lub odbiór zwykle odbywa się zgodnie z procedurami zakładu, zwłaszcza gdy pozostałość pochodzi z procesu produkcyjnego. Zakres czyszczenia przemysłowego powinien określać rodzaj zabrudzenia, przewidywaną ilość odpadów, potrzebę odciągu, dostęp do maszyny, ewentualny demontaż oraz sposób końcowego odbioru stanowiska. Takie ustalenia pozwalają realnie ocenić koszt, efekt czyszczenia i czas przestoju.
